Από το Μονοθέσιο των Αγράφων… Αφετηρία Ζωής

 Ήταν Σεπτέμβριος όταν του ήρθε ο διορισμός ως αναπληρωτή δασκάλου σε ένα δυσπρόσιτο μονοθέσιο δημοτικό σχολείο της περιοχής Αγράφων Ευρυτανίας. Η περιέργεια τον έτρωγε και το άγνωστο τον τρόμαζε. Ο νεαρός δάσκαλος το πήρε απόφαση να παρουσιαστεί στην Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ευρυτανίας και να αναλάβει υπηρεσία. Δεν είχε πάει ποτέ του στην περιοχή, ούτε ήξερε από τις δυσκολίες στα ορεινά χωριά. Με έναν κόμπο στον λαιμό και έκδηλη αμηχανία παρουσιάστηκε στον Προϊστάμενο και αποδέχτηκε την τοποθέτηση. Του ευχήθηκε καλή και γόνιμη υπηρεσία και του εξήγησε πώς θα βρει το χωριό. Την άλλη μέρα πολύ πρωί έβαλε μπροστά το αυτοκίνητο και τράβηξε για τον προορισμό του. Έφτασε μετά από δύο ώρες, ο δρόμος που άφησε πίσω του ήταν χωματόδρομος και δεν ήταν εύκολο να γυρίσει, ούτε να κάνει σχέδια να φεύγει συχνά από το χωριό. Ρώτησε έναν χωρικό που συνάντησε στο δρόμο πού είναι το σχολείο και από ποιον θα πάρει τα κλειδιά. Σε λίγη ώρα μαθεύτηκε ότι έφτασε ο δάσκαλος που περίμεναν να κάνει μάθημα στα παιδιά αν και κόντευε να βγει ο Σεπτέμβρης. Ήρθε ο πρόεδρος της κοινότητας, τον καλωσόρισε και άνοιξε το σχολείο. Μπροστά στα μάτια του αντίκρυσε την αίθουσα με λιγοστά θρανία, μία ξυλόσομπα, τον μαυροπίνακα, το γραφείο του πάνω σε εξέδρα, μια βιβλιοθήκη με παλιά βιβλία και εγκυκλοπαίδειες. Δεν είχε ιδέα τι έπρεπε να κάνει, πού να γράψει την ανάληψη υπηρεσίας, πρωτόπειρος καθώς ήταν έπιασε το τηλέφωνο να δει αν λειτουργεί. Στάθηκε μόνος στην έδρα και αναζήτησε κάποιον τηλεφωνικό κατάλογο, περιεργάστηκε τους φακέλους και κατάλαβε ότι θα αντιμετωπίσει πολλές δυσκολίες. Σε λίγη ώρα άκουσε παιδικές φωνές και από το παράθυρο φάνηκαν κάμποσα παιδιά να πλησιάζουν στο σχολείο. Η πρώτη γνωριμία με τους μαθητές του ήταν ταυτόχρονα και ένα αποφασιστικό μήνυμα, ότι θα καθίσει στο χωριό και θα κάνει το καθήκον του. Πολλά χαμόγελα, αρκετή περιέργεια με τα μάτια τους να φεγγοβολούν. Αυτό ήταν, κατάλαβε ότι θα έχει για μαθητές καλά παιδιά και θα έκανε το παν να τους μάθει γράμματα. Του έδειξαν το δωμάτιο που έμεναν οι δάσκαλοι και ανέβηκε να ρίξει μια ματιά. Ένα κρεβάτι, ένα τραπέζι, μία καρέκλα και μια σόμπα, αυτά ήταν όλα τα υπάρχοντα. Συμβιβάστηκε με την πραγματικότητα και έπιασε το καθάρισμα. Σε λίγες μέρες είχε γίνει γνωστή η δουλειά του και όλοι έδειχναν ευχαριστημένοι. Ο κόσμος του ήταν το δωμάτιο, το σχολείο, ένα καφενείο και μερικές βόλτες στους δρόμους του χωριού. Ο χρόνος κυλούσε αργά αλλά ευχάριστα, έγινε ένα με τους λιγοστούς κατοίκους του χωριού, μερικές μέρες είχε παρέα τον γραμματέα της κοινότητας. Ένα μικρό σχολείο με λίγους μαθητές του έγινε βίωμα , σύντομα εξελίχθηκε στο σχολείο που έγινε αφετηρία ζωής.

Κάπου δύο ώρες μακριά απείχε από το Καρπενήσι, σε έναν τόπο δύσβατο και ξεχασμένο, έδειχνε μια κουκίδα στον χάρτη, εκεί στεκόταν το μικρό χωριό με το μονοθέσιο σχολείο. Λίγοι μαθητές, λίγα θρανία, λίγες φωνές κι όμως, μέσα σε εκείνη τη λιτή αίθουσα χτυπούσε η καρδιά μιας ολόκληρης κοινότητας.

Ο δρόμος για να φτάσει κανείς εκεί δεν ήταν εύκολος. Χειμώνες βαρείς, χιόνια που έκλειναν τα περάσματα, αποστάσεις που έμοιαζαν μεγαλύτερες απ’ όσο έδειχναν οι ταμπέλες. Μα για τα παιδιά αυτό το σχολείο ήταν κάτι περισσότερο από κτήριο. Ήταν το παράθυρο στον κόσμο, η πρώτη σπίθα που άναβε μέσα τους την επιθυμία να μάθουν, να προχωρήσουν, να ονειρευτούν.

Ο δάσκαλος ήταν μόνος, μα ποτέ δεν άφηνε την μοναξιά να τον καταβάλλει, κάθε μέρα γινόταν για αυτά οδηγός, στήριγμα και φάρος γνώσης. Σε ένα μονοθέσιο σχολείο, η διδασκαλία δεν ήταν απλώς μάθημα. Ήταν συνομιλία, ήταν μοίρασμα, ήταν καθημερινή υπενθύμιση, ότι η γνώση μπορεί να ανθίσει ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα μέρη.

Παρά τις αντίξοες συνθήκες, παρά τις δυσκολίες της ζωής στο βουνό, οι μαθητές κατάφεραν να ανοίξουν τα φτερά τους. Την άλλη χρονιά ο δάσκαλος έφυγε, το σχολείο έκλεισε, πέρασαν χρόνια και έμαθε ότι οι μαθητές του σπούδασαν, προχώρησαν, έγιναν καλοί άνθρωποι που κουβαλούν μέσα τους την αντοχή και την σκληράδα εκείνου του τόπου. Η διαδρομή τους ξεκίνησε από ένα μικρό σχολείο με έναν δάσκαλο, που τους οδήγησε σε έναν μεγάλο κόσμο.

Γιατί τελικά, αυτό το δυσπρόσιτο μονοθέσιο σχολείο δεν ήταν απλώς ένα σημείο στον χάρτη, ήταν το έναυσμα μιας ολοκληρωμένης εμπειρίας. Ήταν η απόδειξη, ότι η εκπαίδευση όταν στηρίζεται στην αγάπη και την επιμονή, μπορεί να αλλάξει τις ζωές ακόμα κι εκεί όπου όλα μοιάζουν ακατόρθωτα.

Αντώνης Παπαγεωργόπουλος